Veteriner kliniğinde yardımcı personel: kimi alırsınız, neye dikkat edersiniz?
Veteriner kliniğinde yardımcı personel çalıştırmak, iş yükünü hafifletmenin en kısa yoludur. Ama veteriner sağlık teknikeri ya da teknisyeni işe başlamadan önce yönetmeliğin istediği birkaç belgenin hazır olması gerekir.
Muayenehane büyüdükçe hekimin tek başına yetişemediği işler artar: hayvanı tutmak, numune almaya hazırlık, yatıştaki hastanın takibi, randevu ve kayıt. Bu rehberde Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliği'nin yardımcı personel hakkında söylediklerini sade bir dille özetliyor, işe alırken ve iş bölümü yaparken dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz. Maaş ve ücret rakamı vermiyoruz; bölgeye ve deneyime göre çok değişir.
Bu rehber, veteriner klinikleri için geliştirilen veteriner yazılımı Vetiva'nın ekibi tarafından hazırlandı.
Yönetmelik yardımcı personeli nasıl tanımlıyor?
Konuyu düzenleyen metin, 15 Ekim 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliği'dir. Yönetmelik "yardımcı sağlık hizmetleri personeli"ni, hayvan sağlığı hizmeti sırasında veteriner hekime yardım eden ve hekimin sorumluluğunda görev yapan kişi olarak tanımlar. Sayılanlar şunlardır: hayvan sağlık teknisyeni ya da teknikeri, veteriner sağlık teknisyeni ya da teknikeri ve laborant.
Tanımın iki sonucu var. Birincisi, bu kişiler hekimin yerine geçmez; işleri hekimin sorumluluğunda yürür. İkincisi, yönetmelik diploması olan yardımcı personeli tarif eder. Diploması olmayan bir yardımcının (karşılama, temizlik, hayvan tutma) hangi işleri yapabileceğini yönetmelik ayrıca saymaz; bunu il müdürlüğünüze ve odanıza sorun.
Kimler sayılır?
Yönetmelik, veteriner sağlık teknikeri ve teknisyenini, hayvan sağlık teknikerini ve laborantı yardımcı personel olarak tanımlar.
Çalışma izin belgesi
İl müdürlüğünün verdiği izin belgesi olmadan tekniker, teknisyen ya da laborant çalıştırılmaz.
Noter tasdikli sözleşme
Yardımcı personelle yapılan iş sözleşmesi noter tasdikli olur.
Sorumluluk hekimde
Yardımcı personel kendi yetkisiyle sınırlı işleri hekimin sorumluluğunda yürütür.
Kısacası: bu bölüm genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir. 2011 metni sonradan değişmiş olabilir; güncel hâlini mevzuat.gov.tr'den teyit edin.
İşe başlamadan önce: üç belge
Mezuniyet belgesi: Tekniker ya da teknisyenin diploması. İzin başvurusunda istenecek belgelerin güncel listesini il müdürlüğünüzden alın.
Noter tasdikli iş sözleşmesi: Yönetmeliğin 13. maddesi, yardımcı personelle yapılan iş akdinin noter tasdikli olmasını ister. Sıradan bir yazılı sözleşme yetmez.
Yardımcı sağlık hizmetleri personeli çalışma izin belgesi: İl müdürlüğünce düzenlenir. Bu belge olmadan muayenehane ya da poliklinikte veteriner sağlık teknikeri, teknisyeni veya laborantı çalıştırılamaz.
Sigorta girişi ve diğer işveren yükümlülükleri: İşe giriş bildirimi, iş sağlığı ve güvenliği gibi konular ayrıca geçerlidir. Bunlar için mali müşavirinizle görüşün.
Kısacası: yönetmelik, başka bir özel kuruluşta daimi ya da sürekli çalışan kişinin sizin yanınızda yardımcı personel olarak çalıştırılmasına izin vermez. Yarı zamanlı birini düşünüyorsanız durumunu il müdürlüğünüze sorun.
Hangi işi kime verirsiniz?
Yönetmelik, yardımcı personelin "kendi yetkileriyle sınırlı" işleri yapabileceğini söyler ama bu yetkileri tek tek saymaz. Teknisyen ve teknikerlerin hangi uygulamaları yapabileceği zaman zaman tartışma konusu olmuştur. Bu yüzden aşağıdaki liste bir yetki listesi değil, kliniklerde sık görülen bir çalışma düzenidir:
Hekimde kalan işler: Muayene, tanı, tedavi kararı, reçete, ameliyat ve ötanazi kararı, hasta sahibine teşhisi anlatmak.
Teknisyen ya da teknikere verilebilecek işler: Muayene ve işlem için hayvanı hazırlamak ve tutmak, malzeme ve alet hazırlığı, sterilizasyon, yatıştaki hastanın ateş, nabız, solunum gibi bulgularını izleyip yazmak, hekimin talimatındaki uygulamaya yardım.
Laboranta verilebilecek işler: Numunenin hazırlanması ve klinik içi laboratuvar çalışması.
Resepsiyon ya da yardımcıya verilebilecek işler: Randevu, hasta sahibini karşılama, kayıt, ödeme alma.
Kısacası: bir uygulamanın tekniker ya da teknisyen tarafından yapılıp yapılamayacağından emin değilseniz, işi yapmadan önce Türk Veteriner Hekimleri Birliği'ne ya da odanıza danışın. Sorumluluk her durumda hekimdedir.
Kayıt düzeni: kim, neyi, ne zaman yaptı?
Sorumluluk hekimde olduğuna göre, yardımcı personelin yaptığı işin de kayıtta görünmesi gerekir. Yatıştaki hastanın bulgusunu kimin yazdığı, ilacı kimin uyguladığı, reçeteyi kimin düzenlediği sonradan sorulduğunda kâğıt deftere bakıp bulmak zordur. Herkesin kendi kullanıcısıyla çalışması bu yüzden önemlidir; ortak tek şifre bu bilgiyi siler.
Kimin hangi ekranları göreceğini nasıl ayıracağınızı personel yetkileri rehberinde ayrıntılı anlattık. Kısaca: para, ekip ve raporlar klinik sahibinde kalır; yardımcı personel kendi işinin ekranlarını görür.
Vetiva'da yardımcı personel nasıl eklenir?
Vetiva'da personeli Ekip Yönetimi ekranından Admin rolündeki kullanıcı ekler. Ayrı bir "tekniker" ya da "stajyer" rolü yoktur; yardımcı personel Hemşire rolüyle eklenir. Bu rol randevu, hasta, vizit, aşı, satış, stok ve yatış ekranlarını görür; kasa, giderler, raporlar ve ekip yönetimini görmez.
Yatışta yeni yatış açmak ve ilaç talimatı yazmak Doktor rolü ister. Hemşire rolündeki kullanıcı vital bulguları girer ve talimattaki ilacı uygulandı olarak işaretler; program bulguyu kimin girdiğini ve ilacı kimin uyguladığını kayıtla birlikte saklar. Reçetede de düzenleyen kişi saklanır. Program Hemşire rolünün reçete kaydı açmasını engellemez, bu yüzden reçeteyi kimin yazacağını kliniğin kendi kuralı olarak belirleyin.
Tek Hekim paketinde 1 kullanıcı vardır; ekibe kullanıcı eklemek için Klinik paketi gerekir. Kendi başına çalışan hekim için ise bir veteriner muayenehane programı zaten yeterlidir; personel alındığında pakete geçilir.
Kaynaklar
Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliği, Resmî Gazete 15.10.2011, sayı 28085 (tanımlar ve madde 13) — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/10/20111015-2.htm
Aynı yönetmeliğin mevzuat.gov.tr metni — https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=15393&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun — https://mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.6343.pdf
Sık sorulan sorular
Veteriner sağlık teknikeri çalıştırmak için hangi belge gerekir?
Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliği'ne göre il müdürlüğünce düzenlenen yardımcı sağlık hizmetleri personeli çalışma izin belgesi gerekir ve iş sözleşmesi noter tasdikli olur. Başvuruda istenen belgelerin güncel listesini il müdürlüğünüzden alın.
Teknisyen ya da tekniker hekim olmadan işlem yapabilir mi?
Yönetmelik, yardımcı personelin kendi yetkileriyle sınırlı işleri veteriner hekimin sorumluluğunda yürüteceğini söyler. Hangi uygulamanın bu sınıra girdiği konusunda emin değilseniz odanıza ya da Türk Veteriner Hekimleri Birliği'ne danışın.
Vetiva'da teknisyen için ayrı rol var mı?
Hayır. Yardımcı personel Hemşire rolüyle eklenir. Bu rol vital bulgu girer ve ilacı uygulandı olarak işaretler; kasa, gider, rapor ve ekip yönetimini görmez. Birden fazla kullanıcı için Klinik paketi gerekir.
Ekibinizi kendi kullanıcılarıyla çalıştırın
Kurulum ücreti yok, kredi kartı gerekmez. 14 gün ücretsiz.