Veteriner hekim e-SMM'yi (elektronik serbest meslek makbuzu) mesleki hizmetinin tahsilatı için düzenler. Yalnız ürün satışı ise ayrı değerlendirilir. Bu rehber ikisinin ayrımını, POS fişinin yerini ve 1 Ocak 2027'de değişen fatura kuralını kaynaklarıyla anlatır.
Aynı gün içinde muayene yapar, kartla ödeme alır, çıkışta bir paket de mama satarsınız. Üçünün belgesi aynı olmayabilir. Aşağıdaki bilgiler Gelir İdaresi'nin tebliğine, broşürüne ve vergi özelgelerine dayanır. Vergi danışmanlığı değildir; kendi durumunuzu mali müşavirinizle netleştirin.
Bu rehber, veteriner klinikleri için geliştirilen veteriner yazılımı Vetiva'nın ekibi tarafından hazırlandı.
Muayene ve tedavide veteriner hekim hangi belgeyi düzenler?
Muayenehanesini kendi adına, serbest meslek erbabı olarak işleten hekimin mesleki tahsilatının belgesi serbest meslek makbuzudur. Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesi bunu nakit, kart ya da havale ayırmadan her türlü tahsilat için ister. 509 sıra no.lu tebliğ de vergiden muaf olmayan serbest meslek erbabının bu makbuzu e-SMM olarak düzenlemesini zorunlu tutar. Gelir İdaresi'nin broşüründe veteriner hekimler açıkça sayılır.
Tebliğe göre 1 Şubat 2020'de faaliyette olanların son geçiş tarihi 1 Haziran 2020 idi. Bugün işe başlayan hekimin süresi ise başladığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadardır. Makbuz, hasta sahibinin isteğine göre imzalı kâğıt çıktı olarak ya da elektronik yoldan verilir.
Hizmette e-SMM
Serbest meslek erbabı mesleki tahsilatı için makbuzu elektronik düzenler.
POS fişi yetmez
e-SMM'ye geçen hekim, hekim POS tahsilatından sonra da e-SMM düzenler.
Ürün satışı ayrı
Hizmete bağlı olmayan satış ticari kazanç yönünden değerlendirilir.
1 Ocak 2027
İşletme hesabındakiler için e-Arşiv faturada tutar sınırı kalkar.
Kısacası: klinik bir şirket adına işliyorsa belge düzeni farklı olabilir. Bu ayrımı açılışta mali müşavirinize sorun.
Hekim POS fişi e-SMM yerine geçer mi?
Eski bilgiyle en çok karışan konu budur. 2008'deki düzenleme, hekim POS cihazından çıkan fişi serbest meslek makbuzu sayıyordu. Bu yüzden eski tarihli özelge ve yazılarda POS fişinin yeterli olduğunu okuyabilirsiniz.
Gelir İdaresi'nin e-SMM broşürü ise e-SMM'ye geçenler için hekim POS'un yalnız tahsilat aracı olduğunu, bu tahsilattan sonra mutlaka e-SMM düzenlenmesi gerektiğini yazar. EFT-POS özellikli yeni nesil yazar kasada durum biraz farklıdır: banka işlem bilgileri e-SMM'de yer alır ve bilgi fişi müşteriye verilirse, bu fiş makbuzun kâğıt çıktısının yerine geçer. e-SMM'yi düzenleme ve saklama yükümlülüğü yine sürer.
İlaç, mama ve aksesuar satışında ne değişir?
Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 9 Ekim 2013 tarihli özelgesi iki durumu ayırır. Tedavi sırasında kullanılan ilaç, ticareti yapılmıyorsa hizmetin serbest meslek niteliğini değiştirmez. Veterinerlik hizmeti olmadan yalnız ilaç satılıyorsa bu satış ticari kazanç hükümlerine göre değerlendirilir. Özelgeler soran kişiye özeldir; mama ve aksesuar satışınız için hangi kaydın ve belgenin gerektiğini müşavirinize ayrıca sorun.
Amasya Defterdarlığı'nın 17 Temmuz 2014 tarihli özelgesi de iki tarafı ayrı ele alır: veteriner hekimin serbest meslek faaliyeti için yazar kasa zorunluluğu olmadığını, perakende satış tarafında ise bu zorunluluğun doğabileceğini gösterir. O özelgedeki POS fişi açıklaması e-SMM'den öncesine aittir.
1 Ocak 2027'de e-Arşiv faturada ne değişiyor?
Bu değişiklik e-SMM'yi değil, faturayı ilgilendirir. 509 sıra no.lu tebliğin güncel metnine göre, e-Arşiv uygulamasına kayıtlı olmayıp işletme hesabına göre defter tutan ya da basit usulde vergilenen mükellefler, 2026 sonuna kadar vergiler dahil 3.000 ₺'yi aşan faturayı e-Arşiv olarak düzenler. 1 Ocak 2027'den itibaren bu tutar sınırı kalkar ve tebliğdeki arıza gibi istisnalar dışında tutarı ne olursa olsun her fatura elektronik düzenlenir. Diğer mükellefler için sınır 1 Ocak 2026'da kalktı.
Muayenenin yanında ticari kaydınız varsa ve bugün kâğıt fatura kesiyorsanız, aralık ayı bitmeden müşavirinizle görüşün. Tarih daha önce bir kez ertelendi; güncel durumu ebelge.gib.gov.tr'den de kontrol edin.
Mali müşavire gidecek kaydı nasıl düzenli tutarsınız?
Vetiva e-SMM, e-Arşiv fatura ya da yazar kasa fişi düzenlemez ve Gelir İdaresi sistemlerine bağlı değildir. Programdaki proforma fatura klinik içi belgedir. Vetiva'nın işi, belgenin arkasındaki kaydı tutmaktır. Bir klinik otomasyonunda vizitte alınan ödeme hastaya ve protokole bağlı kalır; Kasa ekranında nakit, kart ve havale toplamları ayrı görünür.
Yönetici, Dışa Aktar ekranından seçtiği tarih aralığının vizit ödemelerini ve giderlerini Excel'de açılan CSV dosyası olarak indirir. Tezgâh satışları bu ödeme dosyasında yer almaz; Satış ve Kasa ekranlarından izlenir, müşavirinize ayrıca iletmeniz gerekir. Programın para tarafını ön muhasebe ve kasa takibi sayfasında anlattık. Kendi kayıtlarınızla görmek isterseniz 14 günlük ücretsiz denemeyle başlayabilirsiniz.
Hizmet tahsilatını ve yalnız ürün satışını ilk günden ayrı kaydedin.
Her ödemede yöntemi yazın: nakit, kart ya da havale.
Gün sonunda POS ve banka hareketlerini düzenlediğiniz belgelerle karşılaştırın.
Belgesi henüz düzenlenmemiş tahsilatı aynı gün tamamlayın, ay sonuna bırakmayın.
Kaynaklar
509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği, Gelir İdaresi Başkanlığı güncel metni (IV.2.4.3, IV.4.4, IV.4.5, V.5.4): https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFile?objectKey=MEVZUAT_TEBLIGLER%2FUNIVERSAL%2F2026%2FMEVZUAT_TEBLIGLER_2026_VukTeb509_Guncel.pdf
Elektronik Serbest Meslek Makbuzu broşürü, Gelir İdaresi Başkanlığı (Alomaliye'deki kopya): https://alomaliye.com/wp-content/uploads/2020/07/e-smm-brosur.pdf
Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı, 09.10.2013 tarihli ve 95462982-105[VUK.ÖZLG-13-15]-295 sayılı özelge: https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/ozelgeler/95462982-105-vuk-ozlg-13-15-295-sayili-ozelge-1
Amasya Defterdarlığı, 17.07.2014 tarihli ve 15 sayılı özelge: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/118-_17.07.2014_tarihli_ve_15_sayili_ozelge.pdf
Sık sorulan sorular
Veteriner hekim muayene için e-Arşiv fatura mı keser, e-SMM mi?
Serbest meslek erbabı olarak çalışan hekimin mesleki tahsilatının belgesi e-SMM'dir. Fatura, ticari faaliyet tarafında gündeme gelir. Şirket olarak çalışıyorsanız ya da ürün de satıyorsanız belge düzenini mali müşavirinizle netleştirin.
Nakit ya da havaleyle alınan muayene ücretine makbuz gerekir mi?
Evet. Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesi serbest meslek makbuzunu mesleki faaliyete ilişkin her türlü tahsilat için ister; ödemenin nakit, kart ya da havale olması bunu değiştirmez.
Vetiva e-SMM veya e-Arşiv fatura keser mi?
Hayır. Vetiva resmî belge düzenlemez. Tahsilatı, kasayı ve gideri kaydeder; vizit ödemeleri ile giderleri CSV olarak indirip mali müşavirinize verebilirsiniz. Resmî belgeyi GİB portalından ya da kullandığınız özel entegratörden düzenlersiniz.
Tahsilat kayıtlarınızı düzenli tutun
Kurulum ücreti yok, kredi kartı gerekmez. 14 gün ücretsiz.